The Most Dangerous Game

image

It’s been months since I last wrote stuff about gamification. For months, I am stuck to write about games because while I was planning to use the blog to repeat and intrepret what I learn from sources I follow about gamification. Seeing every game and game element in daily life brought different approaches about games. In the end, I had a topic which would be a sociological approach to gaming, then Some events drove me to write about something simpler: Which / Whose game are you playing?

I was a child that had limited number of toys. It was a great experience for me to go for a visit to friends of my parents because they were keys to reach new toying and gaming experiences. While it was sometimes sad to play with a toy that will “turn to a pumpkin” near midnight, having friends and playing addictive games with them meant a lot. But there were some children among them that I both liked and disliked to play. They had great toys but they were trying to put all the rules for playing. What I could do was accept those rules and try to beat the nasty child despite having great disadvantages to win. But the unfair rules did not end up here, some of these nasty children were manipulating the game during the playing or if you scored, for instance, they objected and refused your taking the point. Well, I don’t remember having a proud moment that I won despite all disadvantages.

So that may come true in real life. You may be playing a game, you accept to play despite starting disadvantaged but you believe that the victory is greater because you don’t only beat the opponent but you also beat the game itself. And once you start playing, somebody intervenes and modify the rules such that it becomes impossible to win.

How about afterwards? I started hearing abusive, disgracing, humiliating words about my game performance. It ended up with my being angry or with a fight. Worse than that, just guess who behaved less fair when both/either parents asked about what happened?

I believe that we still live this circle on and on. As long as the rules of the game change to a direction that some people never win as some other people always win, what develops in such places are manipulators, not players. So, this makes a distinction with the idea given in the blog below:

http://gamifier.com/gamification-blog-posts/do-killers-rule-the-world/

Mr. Streck pointed out that rulers come out of killers. While this is totally influential and a good approach, I must say that a detail is missing. You may state that a game exists if it has pre-defined rules. Manipulation of rules can be read as passion to score and win, but I think if the rules are spoiled and manipulative, then either you are not playing a game or you are playing a game that you are unaware of all the rules of it. Formally yes, you are playing a game but is a game fair if its rules work differently for different players? I believe not.

This approach seems valid for serious games and gamification projects. While you design such projects, you will have a risk that the model you work on has conflict with the system you are trying to gamify or build a game on. You’ll lose focus if you try to modify your project to the situation because your project should stand on feet of rules while the system itself may be existent for “handling” things differently. Of course this is not a problem if your project is meant to exist only, but this leads us to a place where games and gamification projects lose side in the game of existence.

Now tell me again: Which/Whose game are you playing?

“Not at all,” said the general. “I never joke about hunting. I needed a new animal. I found one. So I bought this island built this house, and here I do my hunting. The island is perfect for my purposes–there are jungles with a maze of traits in them, hills, swamps–”
from “the Most Dangerous Game” by Richard Connell

A Good Day To Play Hard

Gamification is the use of elements of game design on non-game context. Hey, I know, definition suggestions have been multiplied so far, but let me get to my point. When game elements are the subject, the first concepts that probably come into minds are points, badges and leaderboards. Other than these, game-like screens, WoW concept menus; well; progress bars, so on. The second argument is mostly about that elements; which one is necessary, which one is not, which are more useful when combined. But we have probably missed one point and forgot to re-ask a question after gamification is reconsidered: What is a game element? My answer to this is simple: Smash the game into pieces and find out!

Smashing comes from Smash Your Brand! concept of Dear Martin Lindstrom that I cited below. I want you to tear the pieces of your greatest gaming moments down. Remember the games that you play addictively, were you playing them because you earn badges or points? Because there’s a board of points showing you and your in-game-opponents? Probably not. Icon adventures and Sim series are not the games that I remember keeping any score. Levels can be accounted as badges but if you are an arcade player that likes to play short-termed play-like games, you know that it’s not always about these.

Because you had fun? Mostly, but all the time? How about the times that you play because you feel urged to? Times when you have nothing to do better but try to pass the cursed level that you cannot pass in Candy Crush? Is that fair to name your furious times as ‘fun’? How many times have you tried repeatedly a level of Super Frog in which your Frog dies because you missed to press the jump button with miliseconds? Think about the games that you play the most. Have you been playing them because you had been having fun all the time or because you have had no other useful habits than playing Spider Solitaire?

I think we should seperate formal elements, fun and engagement. Yep, people behave toward feelings, but people have not always had the instinct to have fun. You want to play the game because you like to feel angry but then very relaxed once you pass the level that you try hard to succeed. You may want to play it to pump some adrenaline through your veins by: Horror games, first-person car races or shooters. Even those can be classified as fun factors, I believe fun becomes a secondhand concept if habitual plays or engaging factors like feeling responsibility for playing the game as a series of events.

So, I am not sure if this occurs to me a lot since I am an OB master (never the same, similar or anyhow related to Obi-Wan by the way) but I believe that searching any kind of significance in formal and visual elements for a game design only makes a good brain exercise, optimistically. What really matters is to discover what engages people to use a gamified design that reminds them of the glorious moments of playing their favorite games. If possible, have as much fun as using the tools to playing an addictive game. It might sound weird, but believe me it’s not. Search your feelings, you know it to be true. (That sounds kind of related to Obi-Wan, only indirectly.)

In fact, I started to write for saying stuff about stories, heroism and gamification, but I think that’ll make another seperate blog post. This was also not supposed to be a father-son gathering, just let me use the Skywalkers and McClaines to end the post properly.

 

Related Link(s)

http://www.martinlindstrom.com/smashing-your-brand/

İstanbul’dan Başka Şehre Yerleşme – İşyeri Yaklaşımları

Başlığa daha iyi bir tanım bulamadım. İstanbul’dan taşınmaktan bahsediyorum da hangi işyeri yaklaşımından konuşacağım? İlk olarak kulağa çalıştığım işyeri ile ilgili birşeyler yazacağım gelebilir. Ama hayır, benim bahsettiğim işyerleri, farkında olmadan işyerinizden daha fazla muhattap olduğunuz, müşterisi olduğunuz (“Paying customer” kavramı kadar kuvvetli Türkçe bir ifade bulmalıyım.) işyerlerinden bahsedeceğim. Diğeri için, hmm, henüz erken ve tek işyeriyle örneklemek haksızlık olur diye düşünüyorum. Ama düşünmeye devam ediyorum…

Neyse, yine İstanbul’da yaşarken artık normalleşen ama aslında çok da normal olmayan bir durumdan bahsetmek istiyorum. O da, işyerlerinin kendi ticari çıkarlarını tüm modern yaklaşımlara rağmen müşteri memnuniyetinin önünde tutmaları. İstanbul’da ben bu konuda çokça mağdur olmuş bir kişiyim, özellikle de, verdiğim paranın karşılığı hizmeti almak için önümde işi yapanın keyfiyeti dışında bir engel yokken çeşitli nedenlerle bu engellere çarptığım için. Çok kavramlarla konuşmaya ya da genellemeye gerek yok, örnekleyelim:

Taksim’de arkadaşlarımla gittiğim mekanların herhangi birisinden hesaptan kazıklanmadan çıkabildiğim hiç olmadı. Defalarca yaşadığım bu duruma lanet ettim ve maalesef bizim için tek özel yanı arkadaş grubunun hepsine eşit mesafede olması olan Taksim bölgesinde sabit bir mekan bulmamız çok uzun sürdü. Peki, güvenilirlik? Sürekli müşterisi olduğunu düşündüğüm mekana adım attığımda önüme geçip yemek ısmarlama durumumu sorgulayan, yemeyeceğimi söyleyip bir şeyler içeceğimi söylediğimde girişime engel olan garsonların olduğu birden fazla mekan biliyorum, kimse kusura bakmasın. Taksim-Bostancı minibüslerine Kadıköy’e giden araç olup olmadığını sorduğumda sadece kendilerinin gittiğini söyleyip, Moda tarafındaki evime gitmek için gecenin köründe Kadıköy Belediyesi önünden yıllarca yürümek zorunda bırakan değerli şoförlerin; minibüs caddesine taşındıktan sonra E-5 e saparak o kısmı es geçmesini, her seferinde tetikte olup adamlara defalarca “Ziverbey’den geçiyor değil mi?” diye sorduğum seferlerde bile direksiyonu kırıp rotasını değiştirip E-5 e sapmasını yaşamak normal mi? İhtiyacınız olmayan bir şeyi isteğiniz dışında size satıp, asıl sorunu çözecek ürün veya hizmeti kasten vermeyen, bu arada bakım paralarından köşe dönmek isteyen kaç esnafla karşılaştığınızı hatırlıyor musunuz? İşlerini geri zekalı insanlara emanet edip size basit bir hizmeti dahi kan kusturarak veremeyen, muhatap aradığınızda yine aynı geri zeka ile sizi muhatap tutan adı kurumsal kendi kurum bağlamış soba borusu kılıklı şirketlerin veremediği hizmetler; buna karşılık televizyonda, radyoda, gazetede, internette, telefonunuzda sürekli karşınıza çıkan reklamları canınızı hiç sıkmıyor mu?

Ama Bursa’da küçük esnaftan yediğim kazıkları sayamam, yok çünkü. Hoş, İstanbul refleksleri belki de yiyebileceğim bazılarını filtrelemeye yardımcı olmuştur. Ama yaşadığım küçük bazı olaylar beni ciddi şaşkınlıklara sevk etti ne diyeyim. Örneğin, aktardan istediğimiz bir madde ile ilgili aktarın “Ben size o ürünü satmayayım, faydasını gören müşterim olmadı.” demesi. Örneğin, arızalanan koşu bandı ile ilgili gelen ve ne dese “He.” diyeceğimiz teknik servisin “Biz ürünlerimizin arıza çıkartmasından pek hoşlanmayız, o yüzden … yapın.” diye bizi en hesaplı alternatife yönlendirmesi. Örneğin, muayeneye gittiğimiz sağlık kuruluşunun, doktorlarının yazdığı ve kuruluş çatısı altında yapılan tahlil ve grafi çekimlerinden ilave ücret almaması. Muayene ücretine yedirilmiş derseniz, MR çekimini 30 TL’nin yüzde kaçına yedirildiğini yanıtlamayı deneyin derim. Ya da bahşiş almak için koşa koşa kapınızı açmaya gelen valelerin ardından, mekana girişte araba için yönlendirdikten sonra mekanda masa ayarlamasına girişen veya çıkarken şoför kapısına değil akan trafiği kesmek için arabanın çıkacağı yere koşturan valelerle karşılaşılması. İnsanına has bir özellik mi bilemiyorum, kötü hizmet vermek için uğraş veren yine burada da insanlar-mekanlar maalesef sıfır değil ama; biliyorum ki burada özel hizmet almak için birim maliyetlerini en yukarıda tutan yerlere gitmenize gerek yok. Çayı değil 3 TL ve üstüne içmek, 1 TL altına bile içtiğim yer oldu, ama hiçbirinde karbonata rastlamadım. Ki İstanbul’da karbonatı “makul seviyede” çayına karıştırıyor olması avantajlarından biri olan mekana 2 yıl aralıksız gitmiş birisi olarak bu azımsanacak bir durum da değil.

İtiraf edeyim, sonuncusundan, yani ulusal şirketlerin pazarlama başlıklı mobbing’ inden  tamamen kurtulmak burada da mümkün olmadı. Ama geri kalanlarıyla ilgili, çok daha iyi ürün ve hizmeti üstelik genelde daha da uygun fiyata alabileceğim bir sürü işyerini Bursa’da bulabildim. Burada yine kendi işyerime teğet geçen noktalar var, evet ben de reklam bandı geçer gibi azıcık şirketimden bahsedeyim.

Şaypa’da çalışıyorum ve bilmeyenler için söyleyeyim, Şaypa bir marketler zinciri. Mağazalarının çoğu büyük, ürün gamı da en büyük boy marketlerde gördüğünüz ürünler kadar genişleyebilen 60 mağazalık bir operasyon. En büyük problemi de, müşterilerini memnun edebilmek için yaptıklarının standartlar ve kurallar dışına çıkması. Bu markette üstelik bir unlu mamuller var, bir hazır yemek var, bir tatlılar var ki; sormayın gitsin. Fiyat/Performans tavan yapmış durumda.

O yüzden şehrin insanları ile ilgili midir emin olamıyorum bir türlü. Ama emin olduğum konu iş yaptığını, ekmek parası kazandığını söyleyerek ahlaksızlığa da varan türlü fırıldakları çeviren insanların adını rezil ettikleri esnaflığın düştüğü hallerin İstanbul’da ne denli özümsendiği ve bu durumun sadece az daha normal işlediği bir yerde nasıl bir aşırı motivasyon etkisi yarattığının görülmesi çok önemli. Hizmet, müşteri memnuniyeti, sürdürülebilir başarı gibi kavramları sakız gibi çiğnerken pratikte bunların uygulamalarının sadece çok ufak bir kısmını müşterilere aksettirebilmek işletmeler için yüz karası iken, bir de bunların normal göründüğü bir şehirde üstelik en az %10-%20 fazla para ödeyerek bu ürün ve hizmetlere ulaşıyor (Ulaşımla ilgili daha önceki yazılarımda yazdıklarımı ve her akşam radyoda denk geldiğim trafik haberlerini düşününce de bir gülme geliyor.) olmak bence trajedinin de ötesinde. İşletme konusunda yüksek ihtisas yapmış birisi olarak bu kadarını söyleyebilmem gerektiğini düşünüyorum. Yazıyı buruk kapatıyorum, sebebi hem bu kadar bu işlerle uğraşıp pratikte gerçekleşene engel olamamanın çaresizlik ve üzüntüsünü yaşamam; hem de diğer iki yazımdaki konuların kişisel çabalarla çözülebilecek problemler değilken bu bahsettiğim konunun tamamen insanların iyi ürün ve hizmet alma konusunda daha ısrarcı olmasıyla az da olsa aşılabileceğini düşünmemdir.

 

İstanbul’dan Başka Şehre Yerleşme – Günlük Yaşantı

Daha önceki yazımda, İstanbul’dan Bursa’ya taşınma sürecinde trafik ile ilgili durumu irdelemiştim. Tabii katlanması zor olan ve en azından benim İstanbul’da oturduğum süre içerisinde sürekli olarak önceliğimde olan trafiği, hadi bir kenara bıraktık. Sadece bundan yılıp kaçınca malum, iş çözülmüyor. Yoksa sıradan ıssız yerlere kaçalım kurtulalım diye düşünüp geçersiniz de, ıssızlık tek aradığınız elbette ki olmaz.

Evet, burada yaşarken trafiği olan bir bölgeden işime gidip geldiğim bir zaman yaşıyorum, bu durumda dahil eve varışım 20 dk. sürüyor. İstanbul’da son çalıştığım işte 09:00 – 06:00 arası çalışıyordum, şimdi ise 08:00-06:00 arası çalışıyorum. Zararlı çıktım sanırım? Pek de değil. İşte geçirilen vakti hesaplarken net iş yerinde bulunma süresini hesaplayabilirsiniz, ancak bu sizi şu açıdan yanıltır: İşe başlama saatiniz, işe gitme ve gelme eylemlerini tamamlayıp, işyeri ile ilgili odağınızın tamamen dağıldığı zamandır. Mesela İstanbul’da 9’da başlayan işe gitmek için saat 7’de uyanmam gerekiyordu. Bursa’da da 7’de kalkıyorum. Kalktıktan itibaren de işe gitmek için hazırlanmaya başlıyorum. Dolayısıyla odak noktası işe varmak ve ben mesainin bu noktada başladığını düşünüyorum. Saat 6’da kalkıp yürüyüş veya spor yapıyor olsanız kabul, o noktada iş dışı başka bir uğraş var. Tartışmalı, kahvaltı etmek de böyle düşünülebilir. Keza iş çıkışında, iş yerinize yakın bir yerde  sürekli takılıyorsanız bu da bir nevi işten çıkmış sayılabilir. Ama mesela eve gitmek için çok yoğun trafiğin aralanmasını bekliyorsanız, işte o noktada da işte çalışmakla farklı olmadığını düşünüyorum. Uzatmayayım, akşam çıkışında 7 civarında evime varabilirken burada 6.30 u nadiren geçiyorum. Yani, çalışma saatim de birebir aynı olsaydı 1,5-2 saat, günlük bir saat arttığında da 1 saate yakın kendime ayırabileceğim vaktim oluyor.

Daha farklı konulardan bahsetmek istiyorum aslında ama trafiğin etkisi olduğu bir konu daha var. Eşimle akşam iş çıkışı farklı bir yerlere gitmek isteseydik İstanbul’da 8’e doğru ancak buluşuyorduk. Burada ise 8’de akşam yemeğini yemiş hatta gezmiş bile oluyoruz. Yani yaşam kalitesinin artmasında ilk etmen, bu kaliteyi yükseltebilecek daha fazla vakit olması.

İkinci konu, akşam vakitlerinizde ne yaptığınızla ilgili. Şayet evinizde vakit geçiriyorsanız, bilgisayar, TV, kitap, dergi, oyun konsolu, sinema filmleri ya da farklı bir hobinizin olması aklıma gelenler. İstanbul’daki eşyalarınızı taşınacağınız yere de getirecek olmalısınız; dolayısıyla bunda pek bir problem yok. Hatta sıkışık nizamdan daha ferah bir yere gelecekseniz bizim gibi, bu size avantaj olarak da dönebilecektir. Eh, uydu alıcılar her yerde standart, geriye en kritik konu olan internet kalıyor. Kadıköy, Beyoğlu gibi altyapısı tarihi eser olan semtlerde yaşayanlar için, gittiğiniz şehirde bu konuda daha avantajlı olabileceklerini söyleyebilirim. En azından İstanbul’da ADSL kullanan ben, Bursa’ya adım atar atmaz fiber interneti de bağlatıverdim. Eşimin de katkılarını teslim etmeliyim, anlayacağınız evde vakit geçirmek konusunda teknik altyapı ile ilgili sorununuz yoksa daha mutlu olacağınızı söylemem mümkün.

Dışarıya çıktınız. Nereye gidiyorsunuz? Yine bu sorunun yanıtı siz yeni bir ile taşındığınızda karşılaştıklarınız sonucu ne hissedeceğinizin yanıtını verir. Şayet ben ve eşimin sıkça yaptığı gibi AVM’lerde vakit geçiriyorsanız, bu taşındığınız ildeki AVM’lerin durumuna bakar. Bursa’da İstanbul’a nazaran sayıları çok çok az tabii, sürekli farklı AVM’lere gitmek gibi bir merakınız varsa sanıyorum Ankara hariç başka bir il sizi tatmin etmeyebilir. Ama AVM’lerin şu etkisi var; olmayan marka yok. Yani, Flo, LCW, D&R, ne ararsanız bulabiliyorsunuz. Hatta şansınız varsa, Bursa’daki gibi tek cadde üzerinde tüm ulusal teknomarketleri gezebilmek gibi o ile özgü güzellikleri yaşamak da olası. Yani küreselleşme ve AVM’ler bize her gittiğimiz yerde kullandığımız markalardan uzak kalmamamızı sağlıyor. Eh, 20 farklı değil de 3 farklı LCW mağazasına girebiliyor olmak sizi kasmıyorsa o zaman bu da bir dezavantaj olmayacaktır.

Tabii oturduğunuz yere özgü bir markada aradığınız herşeyi bulup onun en azından yerini tutacak bir yer bulamamak iyi olmayabilir. İstanbul Koşuyolu’ndaki Ceviz Ağacı ayarında bir yer Bursa’da henüz bulamadık örneğin. Bu tarz alışkanlıklarınız çok varsa problem yaşayabilirsiniz, özellikle de yeni taşındığınız yerde bunların yerini dolduracak alternatifleriniz yoksa. Örneğin, yakın yıllarda artık yapmadığımız birşey ama, Moda Burnu gibi bir yerde yürümek, deniz kıyısında oturmak için Bursa’da en kötü Mudanya’ya gitmek gerekiyor. Ki gittiğiniz ilde deniz hiç olmayıp bunu çok büyük bir sorun olarak da görebilirsiniz. Elbette, İstanbul’da oturanların kaçırdığı bir detayı da anlatmam gerekiyor.

“Herşey İstanbul’da var, başka nerede olabilir ki?” gibi bir düşünceniz varsa, bence unutun. Özellikle gittiğiniz ilin kendine has özellikleri, gelenekleri ve yaşam biçimiyle ilgili detayları varsa. Mesela, Bursa’daki marketlerin şarküteri reyonları kadar geniş reyonları İstanbul’da hiç görmedim. Buradaki bir sürü markette bulabileceğiniz Ünal Çiftliği süt ürünleri, Burdan Yumurta İstanbul’da yok. Nestle, Erikli gibi ulusal; Aroma, Korusu, Karacakaya gibi yerel su firmalarının kaynakları araba mesafesinde. Hatta Korusu tesislerinde damacananızı 1 TL’e doldurabiliyorsunuz. Kaynağından gelen buz gibi sudan bahsediyorum, lütfen sadece damacana fiyatını düşünüp burun kıvırmayın.  Ayanoğlu Enfes Kahvaltısı’na yaklaşabilecekler var ama benzeri İstanbul’da yok. Misi, Cumalıkızık gibi köylerin turizm beldesi haline gelmişleri benim bildiğim yok. Olanlar da kendi içinde şehir olmuştur, eminim. Uludağ her ilde yok.

Ve bu saydıklarımla paralel olarak karşınıza çıkacak şehre özgün etmenler de hoşunuza gidebilir. Eminim İstanbul ve Bursa dışında yaşayanlar da benzer öğeleri sayabilirler. İşte bu şekilde o şehre özgü özellikleri de ancak yaşayarak bulmanız mümkün olacaktır. Burada keşfetme faktörü ön plana çıkıyor. Gezilebilecek yerleri fazla olan bir ilde yaşamak bu açıdan avantajlı olacaktır. Sanıyorum hizmet sektörü ilerledikçe bu durum her bölgeye etki edecek ve kaliteli mekanların sayısını arttıracaktır.

Bunun detayları ayrı bir yazı konusu ama hizmet deyince yine Nilüfer Belediyesi’nden bahsetmeden geçemeyeceğim. Açıkçası sınırları içinde olmanın bir ayrıcalık olduğunu çeşitli durumlarda hatırlatan bir yerde yaşamak gerçekten güzel. Yine bu farklı ve hizmet ediyor olma anlayışının da güzel ülkemizin birçok beldesinde karşılaşılabilecek bir durum olduğunu düşünüyorum.

Sinirlenirse Kötü Olacak İçedönüklerin Rol-Beklenti Açmazları

Blog’uma detaylı yazmak için notladığım ama bir türlü geri dönemediğim birtakım konular var. Bu konularla her yüzleştiğimde, blog sayfalarıma bakıp hem aklımdaki bir iki kırıntıyı aktarmayı beceremiyorum, hem de bir anda isteksizlik çöküyor. Şimdi, bu birikmiş konularla ilgili bölümlere yer verdiğim bir yazıyı paylaşacağım. Bu şekilde daha verimli çalışmalar olacak ama kouyucular ne hisseder veya gerçekten faydalanabilir mi onu bilemiyorum, başlayalım görelim:

Sinirli olmanın, normalde öfkeyi dışa vurmayıp kızdığım zaman ortalığı dağıtmanın marifet olduğunu zannederdim. Karşıma çıkan çok öfkeleneceğim bir durumda sinirimi bu şekilde dışa vurmam. Çünkü bir sinirlenirsem, bir kızarsam.. Dondurmam Gaymak filmini izleyenleriniz vardır, oradaki dondurma ustasının bir cinnet herşeyi çözer demesi gibi bir bakıma. Ama ya arkada kalanlar? Bu şekilde aslında öfkelendiğim duruma daha fazla hizmet etmiş olmuyor muyum? Aynı zamanda,sinirlenince ortalığı yakıp yıkma potansiyeli olmanın da aynı şekilde sıkıntılı olduğu bir gerçek. Hadi sadece sesinizi yükseltin ve sonra bakın bakalım? İnsanlar garip garip size bakarlar. Genellikle de bu öfke patlamaları en olmadık zamanlarda ortaya çıkar. Ama benim derdim bu nöbetleri betimlemek değil, daha ziyade bu özellikle diğer insanlardan sıyrıldığımı hep düşünürdüm. Ama bakıyorum, bu konuda o kadar da yalnız değilim. Eh, yeri gelmişken, Hulk isimli süperkahramanın da ortaya çıkması ve yaratılmasının bu tür insanların fazla olmasıyla mutlaka bir etkisi var. Bence siz de kendinizi “Kızarsa çok kötü yapacak.” insan olarak marjinalleştiriyorsanız, benim fikrim pek de yalnız olmadığınız. Dahası, doğru yolda gitmediğiniz. Peki bu nitelik daha ziyade nasıl bir karakterde ortaya çıkıyor?

 

Ağırbaşlı
Beyefendi
Cansız
Çekingen
Durağan
Efendi
Farklı
Gösterişsiz
Hareketsiz
Ilımlı
İçine Kapanık
Kendi Halinde
Lütufkar
Meraksız
Nazik
Olgun
Ödlek
Pasif
Rahat
Sakin
Şuurlu
Tasasız
Uysal
Üşengeç
Vakur
Yumuşak Huylu
Zayıf

Yukarıda sayılanların hangisiyle tanımlanırsa tanımlansın, bu sıfatlardan birisi veya birden fazlasıyla etiketlenmiş olduğunuzu düşünüyorsanız, bununla ilgili kalıp davranışlara mutlaka maruz kalmışsınızdır. “Sesin çıkmıyor”, “Konuşsana”, “Bak böyle daha hareketli ol”, “Git arkadaşlarla tanış kaynaş bakalım”,”Kaç gündür çıkmıyorsun, git bir hava al, açılırsın” Yapmakta olduğunuz iş veya takındığınız tavır normal değilmiş gibi hissettirilir her seferinde. Yaptığınız diğer insanlardan farklıyken göze batmanız istenmez, kendi halinizde kalmayı tercih ettiğinizde ortaya çıkmanız istenir. Halbuki belki sayı olarak hiç de az değilken dışlanmış, horlanmış, ayrıştırılmış olursunuz. Dahası, yapmak istemediğiniz veya yapmak için çeşitli manevi yükler altına girdiğiniz bir tavrı hayatınızın geri kalanı boyunca sergilemeniz istenir ve buna da “Açılmak”, “Kendine Gelmek”, “İnsana Karışmak” gibi anlamlar yüklenir.

Peki bu tavır makul mü? Bu konu kafamı uzunca bir süredir karıştırıyor. Çünkü kendimi daha şahsına münhasır ve içe dönük bir karakter olarak görüyorum ama yine bu konuda da yalnız olmadığımı farkettim. Susan Cain’in Sakinler de Kazanır isimli kitabını okuduğumdan beri bu konuyla ilgili daha ümitliyim. Dahası, hem ülkemizin hem de dünyanın iyiliği için efendi güçlerin kendini göstermesi, içedönüklüğün güzel doğasını insanlarla paylaşması gerekli. İnsanlarla paylaşım deyince dışadönüklük aklınıza geliyor olabilir, ama Susan Cain’de kitabında birşeyi özellikle vurguluyor: Sizi dışadönük olmaya zorlayan bazı etmenler olabilir. Evet dışadönük olmak zorunda değilsiniz ama, bu kendinizi ifade etmemek demek değil. Paylaşım dediğiniz Facebook butonu da olur, blog yazısı da olur, bir şarkı olur, bir el sanatı olur; kendini ifade etmekte sınır var mı?

 

Fight Club filmini izleyenler bilir, “Hepimiz annelerimizin oğullarıyız.” diye birşey söyler Tyler Durden. Ben filmi izledim, ama aynı isimli kitapta da  temel düşünce eski dönemki sert, kavga eden, avcı ve asker olan erkeklerin günümüzde enerjisini boşaltacak bir alan bulamaması ve bunun sıkıntı yaratması idi. Erkek çocuklarına toplumun yüklediği sorumlulukları bir düşünsenize, içe dönüklükle ilgili saydıklarımızın hangisi bu konsepte uygun gözüküyor?

İşte bu şekilde her erkeğe benzer zorunluluklar, misyon ve bürünmesi gereken bir karakter hep aynı tip olunca, şiddetin ortaya çıkması ve olumsuz giden bazı konularla ilgili de stresin oluşması normal değil mi? Kişisel gelişim adı altında bize ne olmamız gerektiği sürekli dikte ediliyor ama gördüğüm hiçbir yazıda doğru düzgün işlenmeyen, bize iyi gösterilen bir rekabet etme süreci var. Bu insanlar için gerçekten ne kadar iyi? Kişisel olarak belli sınavlarda yüksek notu almak, yüksek ücret almak, yüksek statü sahibi olmak gerçekten başarılı olmakla eşdeğer mi? Bu vahşi rekabet düzeni içerisinde örgüt içi yardımlaşma ve empati gibi duyguları da kaybedip gidiyoruz. Bu gerçekten en doğru çözüm mü, hala bunu mu düşünüyorsunuz?

Örnekler vermek istiyorum ancak çözümlemesini doğrudan kendim, yaşadığım olaylar  ve kendimle ilgili başka kavramlar üzerinden yapmam beni hatalı bir yere götürebilir. Örneğin benimle ilgili konularda kendini ifade etmekle, iletişimle ve hızlıca çözüme ulaşmakla ilgili sorunlar olduğunu düşünebilirim. Bunlar benim karakterime uygun olmayan bir işte çalışmamla ilgili olduğu kadar, örgüt yapısıyla da ilgili. Ancak unutmamak gereken konu da şu ki, insanların hayatlarından mutsuz olmalarının, işlerinde yılgın, tükenmiş, depresif hallere girmelerinin sebepleri de var. Bu noktada her ne kadar kendim tekil gibi gözüksem de, diğer insanlar benden kuvvetli olduğu için değil, sadece işin bu noktasını dile getirmedikleri için veya göstermemeyi başarabildikleri için benden bir adım önde gözüküyor olmalılar. Yine Susan Cain’in kitabından hatırladığım bir enstantane, ilk çağlarda da dışa dönük ve içe dönükler var. Dışa dönükler muhtemelen avlanıp çok yiyeceği evlerine getiren insanlar, ama içe dönüklerin ortaya çıkmasının da belli nedenleri var. Sonuçta hayatta kalabilmek de önemli ve bu konuda temkinli hareket ederek çevreyi gözlemleyen içe dönüklerin daha başarılı olduğu da muhtemel.

İstanbul’dan Başka Şehre Yerleşme – Trafik

6 aya yaklaştı Bursa’da yaşıyorum. Bunun muhasebesini yapmak bir tarafa, tecrübelerimi çevremdeki insanlarla paylaşmak için de bir yazı yazmak istedim. Beni tanıyanlar kadar önceden tanımayan ya da hakkımda detaylı bilgi sahibi olmayanlar da bu yazıyı okuyacağı için, İstanbul yaşantısı tecrübemi de ayrıca aktarmak istiyorum. Bunu tamamladığımda, çizeceğim tabloda göreceğiniz gerçek, İstanbul’da daha düşük standartlara çok daha yüksek bedeller ödüyor olduğunuzdur. Bu kadar keskin ifadeleri doğrudan kullanmaktan çekinirim, ancak gerçekler beklenmedik anda zuhur ediveriyor. Sonraki çürütme girişimlerim de hep başarısız oluyor, bakalım paylaştığım zaman farklı bir sonuca beni götürecek mi?

İstanbul’da 20 yıl yaşadım. İlkokul’dan hemen sonra geldiğim bu güzel şehirde güzel zamanlarım da geçti. Ortaokul-lise Kadıköy’de, üniversite Avcılar’da, çalışma hayatım sırasıyla Halkalı ve Taksim’de geçti. Tüm bu süre içerisinde Kadıköy’de ikamet ediyordum; 2004-2012 arası Ziverbey’de, 2008-2009 arası Halkalı’da yaşadığım zamanlar bunun istisnası. 2008 yılından beri kendi arabam var ama özellikle üniversite zamanından kalan toplu ulaşım uzmanlığımı da belirtmek isterim. Yani İstanbul içerisindeki yaşantının ulaşım ve ikamet konusunda çeşitli kombinasyonlarını yaşamış, İstanbul’un da görece en yaşanılası ilçesinde uzun süre oturmuş birisi Bursa’ya taşınıp Bursa’da yaşamaya başlıyor, böyle görebilirsiniz.

Elbette bu yazının muhasebesini daha önce kendi içimde yaptım. İstanbul’da yaşama fikrinin vazgeçilmezlikten uzaklaşıp sorgulanabilir olması, sonra da sorgulanabilirlikten katlanılmaz hale gelmesine giden süreçte bunu gerekçelendirmeden olmayacağını düşündüm. 

1994-2000 yılları arasında Kadıköy’deydim. Zaten okulum ve evim arası iki-üç sokak mesafesindeydi. E üzerine arkadaşlarımla buluştuğum, dolaşıp takıldığım yerlerin tamamı Kadıköy’deydi. Ailem için bakarsak onların da işyeri ve okulları yine sokaklarla ölçülecek uzaklıktaydı. O zaman Bahariye Caddesi’nin hemen altında olan evimizin çevresinde park yeri bulmak da nispeten daha kolaydı, özellikle babamın çalıştığı okullar bu yeri sağlayabildikten sonraki dönemde park yeri ile ilgili de bir sorunumuz olmadı. Belli ki bu sorgulamaya hiç ihtiyacım olmamış, yol diye bir kavram hayatımda yok ve her yer yürüme mesafesindeyken, istediğimiz yere de arada bir arabamızla çıkıp gittiğimiz bir durumda hiç sorun yok gözüküyor.

İlk soru, İstanbul’da asla semt dışına çıkmadan yaşama imkanınız var mı? Bahsettiğim zaman dilimi 15-20 yıl öncesi, dolayısıyla değişen şartlarla birlikte bunu ele almak gerekiyor.

2000 yılı sonrası Avcılar-Kadıköy arası mekik dokumaktaydım. Otobüsle Avcılar-Mecidiyeköy 1 saat, daha sonra Mecidiyeköy-Kadıköy 1 saat sürüyordu. İndi bindilerle toplam 2,5 saat yola gidiyordu. Peki benim için durum nasıldı? Şöyle ki, o günlerden sonra mobil yaşantıyı kurmaya başlamıştım. Yani, yanıma kendimi eğleyecek her türlü malzemeyi alıp yol boyunca sıkılmıyordum. Uykum gelince yatıyor, sürekli müzik dinliyordum. Cihazlar Walkman, Discman ve MP3 çalar olarak yıllar içerisinde değişiklik gösterdi, okuyup yazdıklarım ödevler, ders kitapları, notalar, çeviriler arasında gidip geldi ama şablon çok değişmedi. Zaten iş hayatına girince benzer bir mesafe yine karşımdaydı, sadece cihaz akıllı telefon ve laptop’a dönüştü o kadar. Tabii, şehir hayatı yaşıyoruz diyorum ama seyahate gider gibi çantasında saç jölesinden portatif çatala kadar türlü türlü malzeme taşıyor olmak ne kadar normal bir davranış biçimidir bunu belki de sormak gerek.

İkinci soru, medeniyet bedel ödenmesi gereken bir değer midir?

Araba almaya şöyle karar vermiştim: Halkalı’da yaşıyorum ve şirket servisine yetişmem zor oluyordu. Servisi kaçırdığım zaman otobüs ve minibüslere ayakta bile yer bulamadığım için binemiyordum. Parası neyse vereyim taksiyle gideyim desem bile, bu sefer de binecek taksi bulmam en az yarım saat alıyordu. Haftasonu ve diğer ara seyahatlerde işim gereği takım elbise ve çanta ile dolaşıyordum ve tabii sırtımdan ter üstüne ter atıyordum. Bütün bunları bir araya getirince araba almanın iyi bir fikir olduğuna karar vermiştim. Halkalı’da oturuyordum ama malum, arabaya binip Bakırköy, Yenibosna, Forum İstanbul, Avcılar, Beylikdüzü gibi yerlere rahatça gidebiliyordum. Ama işten çıkıp eve vardıktan sonra dışarıya pek adım atmak istemiyordum. 15 dakikada işe gidip 15 dakikada geliyordum ama bir yere çıkmak ve gelmek söz konusuysa eve akşam 8’den önce adım atmak mümkün olmuyordu.

Üçüncü soru, ortalama bir yaşantı sürmek için neden yüksek bedel ödemeliyiz, maddi veya manevi olarak?

Evlenip eski evimizde yaşamaya başladık. Kadıköy’ün merkezindeydim, o sıralar Taksim’de Galatasaray Lisesi yakınlarında ofiste çalışıyordum. Trafiğe hiç girmeden işe gidebiliyordum. Yürüyüş+motor+otobüs+yürüyüş sabah, yürüyüş+tünel+motor+yürüyüş akşam. Ama bu güzergah da, sabah 45-50, akşam 65-70 dakika sürüyordu.

Yıl 2012 ve sonrası. Eskiden otobüsle gidilen güzergahlarda metrobüs var, metro var, diğerleri de duruyor ya da daha iyileri yolda. Peki, niye artık sıkılmaya ve yorulmaya başladım? Bir yere gideceğim, ilk baktığım şey İstanbul Yol Haritası. Hangi güzergahtan gidersem ne olur diye düşünüyorum. Yola çıkıyorum, beklemediğim yol kapanmalarıyla birlikte en ufak yolculuğum size oldu mu yarım saat? Abarttığımı düşünüyorsanız iyi hesaplayın. Bakın, Bursa’da ilk çalıştığım şubeye gitmek için evin kapısını kilitlediğim an ile işyerinden içeri girdiğim an arasında en fazla 10 dakika vardı. Geçen gün İstanbul’da metro+marmaray+metro ile Kozyatağı-İncirli arasını gittim. 80 dakika sürdü. Bursa’nın bir ucundan diğerine gidişiniz en fazla yarım saat sürüyor.

Dördüncü soru, bazı işleri hayatımızda olağanlaştırdık ama aldıkları vaktin algıladığımızdan fazla olduğunun farkında mıyız?

Bursa trafik olarak çok da tenha bir şehir değil, ama aradan kaçtığınız zaman gerçekten kaçabileceğiniz alternatifleri şehrin gelişimiyle paralel olarak yaratmayı başarabilmiş bir şehir. O nedenle trafikte kalma eğer belirli güzergahları belirli saatlerde katetmiyorsanız başınıza gelmesi şu anda imkansıza yakın.

Beşinci soru, gideceğiniz yere nasıl gideceğinizin stratejisini her an kurmak zorunda kalmadığınız, sizin ve çevrenizin bunun stresinden arınmış olduğu bir şehirde yaşamak nasıl olurdu?

Tek yazı yazmak istiyordum ama öyle gözüküyor ki daha uzun bahsetmem gereken faktörler var. İki şehir arasındaki günlük yaşamı, işyerlerinin yaklaşımlarını ve gezilecek yerleri ayrı ayrı yazılarda yazmak sanıyorum daha iyi olacak.

Son olarak, yazıyı okuyunca İstanbul’daki evimle buradakini özetle karşılaştırmak gerekebileceğini düşündüm. Hemen belirteyim: İstanbul’dakine kıyasla 40-50 m2 daha geniş, güneş alan, site içinde bir evde oturuyoruz. Site bahçesinde portakal ağaçlarımız, sitenin karşısında parkımız var. Evin 500m. ilerisinde AVM (Kadıköy Nautilus muadili), 1-2 sokak mesafede metro istasyonu var. Teknomarket ve süpermarket saymıyorum, semt pazarı ve dükkanları da. Ve tüm bunlar için ödenen aylık kira, İstanbul’daki kiramızın yarısı kadar.

The Game, The Play and the Volunteer

Humor Behavior Factor in Gamification. People volunteered to play? If not, why?

I was thinking to keep up with a more different topic until I realised that I’m missing to tell the obvious after I read the critique below:

http://jergames.blogspot.com/2014/06/save-or-enslave-world-takeaways-from.html

Let’s take gamification from a customer-player perspective: What game shall I play? Well, my company gives me badges for my sale successes, I see my name in leader boards among my colleagues. So? Let’s check out how the site looks like, let’s see screenshots that multiple people connect and view their progress, shall we? No! The first answer we have to take for this question: Do you want to play this game?

You all forgot one thing, a game is “Voluntarily overcoming obstacles when you don’t need to.” (Kevin Werbach Gamification Education on Coursera) You prepare the greatest game or best gamification application, it doesn’t work when no people volunteer to play it. Why can’t they volunteer? Simple, unless he/she has ever had a chance for fun-thinking about the job. This is like buying a website building service and expecting the programmer to create the content. Or more simply, putting a spoon of dried tea leaves into boiled water and expect to drink a tea by pouring down the boiled water to a glass immediately. Yes, you may advertise your game to people, people that haven’t tried your gamification platform may talk about it a lot and help the news spread around. Then what, we expected people to be more engaged and motivated. But when you started the project, the only unmeasured variable would probably be the change in motivation and engagement of people.

So, sad and unfortunate as it’s unseen, human factor and behavioral approach seems mostly exiled in the Gamification Industry. Surely, it does not seem right to write this several times rather than present some information to support this thought. Let’s make one factor clear: A gamificafion tool is successful only if it’s used frequently.  I’ve recently come across an application called “The Game of Your Life” in Android platform. It actually has all tools to make my life noted as though it was a game.  But I can’t manage to keep up with using the program. Why, well because thing notes has nothing to do with gamification and it’s nearly useless to take notes via an application when I can do the same with a notebook and a pencil.
On the other hand, a Turkish radio application, Jelli Radyo, allows the users to define the playlists of stations with a voting system just like MTV and other channels have used in concept programs. You open a radio channel, there’s a list waiting for you. You may like a song or dislike a song. While songs with more dislikes move downwards, songs with more likes move upwards. You also have “weaponry” to create stronger effects like immediately removing a song from the list or adding the song as the next song. I used weaponry to define it because you “rocket” a song to the top as you “blast” a song to the bottom. In this example, you may see an engaging effect relying on playing a simple game. If you keep up with the game, you get to listen more, you get to know more about songs with the genre of your choice and you listen to music.

In fact, I was preparing about this application such that it would be the example of good gamification. However, the number of followers did probably not support this case as much as necessary, so Jelli application came to an end. So, while I had to change the plan of how I’d write this blog, Jelli still provides a proof of what I’m trying to tell. It’s a proof that gamification is not a solution to any kind of problems. It may not always be the ideal approach to go on with. Thinking on the perspective of music, as an old digital music professional, I have some estimations about what went on. First, people listen to music by focusing on any other activity. We lived a period of time where music sites tried to give full control to listeners. While this was interesting at the beginning, it became obvious later that people prefer to listen to prepared lists. When this property is mixed with social media, people started following the ists of specific people. But one thing they certainly did was that most of them preferred pre-ordered lists to manually preparing a list. Even radio-station-like applications, which had very strict limitations compared to full interactive listings, overran the other applications due to that factor, in my oppinion. So, Jelli was a very good experience for listeners, but in the end not a really succesful one for most people. Well, the base site of Jelli, Karnaval.com, still goes on as a popular music portal with more radio stations than before.

So, it turns out that lack of voluntariness was not one of my personal weakness about persuasion of people to gamification, but it is a factor that shakes the concept of gamification and we are getting close to answering the question of “Is gamification really necessary?” I don’t personally believe that lack of motivation can be erased by a set of points, badges and leaderboards; so I believe that asking the question will carry us to a place where gamification will earn its true value.